Werkgroep Online Veiligheid 2025-2026

Ieder schooljaar kiest de jeugdgemeenteraad op welke onderwerpen zij zich willen focussen. In 2025-2026 was een van deze onderwerpen “Online Veiligheid”. In een werkgroep zijn jeugdgemeenteraadsleden aan de slag gegaan met dit onderwerp.

Zij hebben onderzoek gedaan naar veilig internetten en de gevaren die je tegen kunt komen op het internet. 

Benieuwd naar de resultaten van hun onderzoek? Die vindt u op deze pagina.

Catfishing

Wat is catfishing?

Catfishing is wanneer iemand op het internet zich anders voordoet dan in het echt. Dit doen ze vaak met een nepprofiel. Zo kan iemand bijvoorbeeld zeggen dat hij/zij 25 is, maar dan is hij/zij eigenlijk een hele andere leeftijd. 

Is catfishing illegaal?

Catfishing is vaak wel illegaal, afhankelijk van wat je hebt gedaan. Met catfishing kan je persoonlijke gegevens stelen, wat strafbaar kan zijn. Je kan ook fraude plegen, wat ook strafbaar kan zijn. 

Wat doet catfishing met je?

Het is heel vervelend om mee te maken. Vaak probeert iemand die catfisht jouw vertrouwen te winnen en je bijvoorbeeld verliefd te laten worden. In sommige gevallen proberen ze je te overtuigen om geld over te maken. Dit is heel vervelend. 

Hoe voorkom je catfishing?

  1. Wees voorzichtig met sociale gegevens delen, het is niet fijn als dit op het internet komt te staan. 
  2. Controleer profielen. Kijk naar de profielfoto’s, of kijk op internet of je andere foto’s ziet van de persoon die ze stuurt. 
  3. Facetime. Bel iemand via Facetime, dit is veiliger dan alleen appen.

Cyber pesten

Cyberpesten, ook wel digitaal pesten genoemd, is het pesten dat plaatsvindt op internet of via mobiele telefoon. Zowel thuis als op school. Cyberpesten gebeurt vaak anoniem, waardoor het net zo pijnlijk is als pesten. Het is belangrijk om bewust te zijn hoe het voor kinderen is die daar last van hebben. 

Cyberpesten is voor de pesters vaak een veiligere manier om iemand te pesten. In het openbaar kan je makkelijker gepakt worden, online is het vaak anoniem. Dit maakt dat pesters vaker cyberpesten. We moeten daarom met zijn allen goed op blijven letten wat er online gebeurt. 

Waarom is cyberpesten een groot probleem?

De pester heeft bij online pesten een groter publiek dan bijvoorbeeld op het schoolplein. Digitale bestanden zoals foto’s of video’s kunnen breder verspreid worden en zijn moeilijk te verwijderen. En, als het pesten wel gestopt is, zijn vervelende berichten, reacties, foto’s of filmpjes vaak nog steeds terug te vinden. 

Kenmerken van cyberpesten

  1. Nepaccounts

    Het aanmaken van een nepprofiel met de bedoeling om iemand te pesten.

  2. Gemene berichten

    Het versturen van beledigende of bedreigende berichten. Online verspreiden van gênante foto’s of kwetsende foto’s of video’s.

  3. Uitsluiten

    Iemand expres buiten een groepschat houden of doen alsof die persoon er niet meer bij hoort. 

Voorbeelden van cyberpesten of digitaal pesten:

  • Het verspreiden van beeldmateriaal zoals intieme foto’s (sexting) of filmpjes van mishandeling
  • Het versturen van dreigmails
  • Vervelende WhatsApp-berichten versturen of mensen uitsluiten van WhatsApp-groepen
  • Haattweets of bedreigingen versturen
  • Schelden in chats

De gevolgen van cyberpesten

De impact van online pesten (cyberpesten) kan ingrijpend zijn en langdurig doorwerken. Veelvoorkomende gevolgen zijn:

  • Mentale gezondheidsproblemen: slachtoffers ervaren vaak angst, depressie, eenzaamheid en woede
  • Fysieke klachten: stress kan leiden tot hoofdpijn, slapeloosheid, maagklachten en andere stress-klachten
  • Sociaal isolement: slachtoffers trekken zich vaak terug uit sociale situaties uit angst of schaamte, ook hebben ze vaak een verminderd vertrouwen in anderen. Ze durven vaak niet meer online te gaan en voelen ze zich alleen
  • Zelfdodinggedachten: in ernstige gevallen kan cyberpesten leiden tot gevoelens die kunnen leiden tot zelfdoding

Wat kun je doen tegen cyberpesten?

  1. Praat erover met iemand die je vertrouwt
  2. Blokkeer de persoon en reageer niet op zijn/haar berichten
  3. Pest niet terug, dat maakt het vaak erger
  4. Meld ongepaste berichten op de website of het social media platform waar je op zit
  5. Verzamel bewijs: maak screenshots van de berichten, de profielnamen en accounts van de betrokkenen, bewaar e-mail berichten en WhatsApp gesprekken
  6. Kijk of je aangifte kunt doen. Cyberpesten kan in sommige gevallen strafbaar zijn

Wie zijn betrokken bij cyberpesten?

  1. Daders

    De daders van cyberpesten zijn vaak bekenden van het slachtoffer, zoals klasgenoten, collega’s of vrienden. Soms blijven ze echter anoniem, wat het lastig maakt om hen ter verantwoording te roepen.

  2. Slachtoffers

    Iedereen kan slachtoffer worden van cyberpesten, maar kinderen en jongeren lopen het grootste risico. 

  3. Omstanders

    Omstanders spelen een cruciale rol. Hun reactie of het gebrek daaraan kan het pestgedrag in stand houden of juist helpen stoppen.

Sociale media platforms zijn leuk om ervaringen en foto’s met elkaar te delen. Maar ze kunnen dus ook gelegenheid bieden tot cyberpesten. Probeer sociale media daarom met mate te gebruiken en ga in gesprek als er dingen gebeuren die niet goed voelen.

Nadelen van sociale media

  • Gebrek aan privacy
  • Iedereen is altijd zichtbaar
  • Te veel informatie door sociale media
  • Het leidt af
  • Verslavend en soms vermoeiend
  • Het veroorzaakt ‘studie ontwijkend gedrag’
  • Je kan je buitengesloten voelen als je geen sociale media hebt
  • Sociale media geven een ander beeld van de werkelijkheid

Tips voor een veilig wachtwoord

  • Een goed wachtwoord helpt met het beschermen van je account tegen hackers
  • Kies een ander wachtwoord voor elke site, app of systeem
  • Gebruik minstens 12 tekens (liefst 14 of meer) en 4 verschillende types (kleine letters, hoofdletters, cijfers en speciale tekens). Hoe langer het wachtwoord, hoe beter
  • Gebruik niets over jezelf dat achterhaald kan worden: de naam van je kind, je huisdier etc. 
  • Kies de eerste letters van een zin die gemakkelijk te onthouden is en voeg er cijfers en speciale tekens aan toe
  • Kies een geheime zin, bijvoorbeeld: Omdat ik veilig wil internetten
  • Een goed voorbeeld wachtwoord is dan: Omd@t1kve1l1gw1l1nterNetten=d1tmijnw@chtw00rd!
  • Laat je wachtwoorden niet zichtbaar achter op een post-it, in een schriftje, een bestand etc. 
  • Vraag niet aan iemand anders om in jouw plaats in te loggen door deze persoon je toegangsgegevens te geven.
  • Vrees je dat je het slachtoffer van hacking bent geworden? Verander je wachtwoord onmiddellijk!
  • Het is ook aan te raden om je wachtwoorden regelmatig te wijzigen.

Het is niet altijd makkelijk om veel wachtwoorden te onthouden. Hiervoor zijn verschillende apps die veilig te gebruiken zijn. 

Stel inloggen in meerdere stappen in

Met inloggen in meerdere stappen (2FA of MFA) voeg je een extra veiligheidslaag toe aan je inlogproces. Voor je inlog gebruik je bijvoorbeeld eerst een pincode en daarna een vingerafdruk. Of, je gebruikt eerst een wachtwoord, met daarna een cijfercode die je via een ander apparaat ontvangt. Veel belangrijke systemen ondersteunen deze inlogmethode die het hackers een stuk moeilijker maken om in te breken.

Aftroggelberichten

  • Aftroggelberichten worden ook wel phishing genoemd
  • Bij phishing wordt gevraagd naar persoonlijke informatie en of je zo snel mogelijk kan reageren
  • Phishing gaat vaak via e-mail, hierin ontvang je bijvoorbeeld een link waarmee je naar een nep-website wordt geleid
  • Je kunt ook phishing in de vorm van een QR-code of een neptelefoontje ontvangen
  • Er wordt voortdurend gebruik gemaakt van URL-spoofing, dit is het nabootsen van bijvoorbeeld de URL van een bank
  • Als het bericht met ‘geachte mevrouw/meneer’ begint, wees dan alert

Aftroggelen is pure afzetterij. Je moet betalen om je berichten te lezen of betalen om een fake profiel te mogen zien. 

Let op de volgende signalen:

  • Druk en urgentie: er wordt vaak beweerd dat je direct moet handelen, anders zijn er negatieve gevolgen
  • Persoonlijke informatie: er wordt gevraagd om persoonlijke of financiële gegevens via een link
  • Vreemde links of afzenders: de afzender is onbekend of het telefoonnummer komt niet overeen met het nummer van de organisatie die wordt nagebootst. Criminelen kunnen telefoonnummers vervalsen met behulp van ‘spoofing’. 
  • Spelling- of grammaticafouten: let op slordig taalgebruik of vreemde formulieren
  • Bedreiging of chantage: je wordt gedwongen tot actie door middel van bedreiging of chantage. 
  • Verwijzen naar schaamte of reputatieschade: vooral bij seksuele afpersing wordt ingespeeld op schaamte en de angst voor reputatieschade. 

Wat is er te doen tegen aftroggelberichten?

  • REAGEER NIET: verbreek onmiddellijk elk contact en beantwoord geen berichten.
  • Klik nergens op: klik niet op links, open geen bijlagen en scan geen QR-codes in verdachte berichten.
  • Vraag om hulp: als je het niet weet, vraag altijd iemand om hulp die te vertrouwen is, bijvoorbeeld familieleden. 

Waar kan je terecht voor hulp?

  • Fraudehelpdesk: Voor het melden van oplichtingspraktijken en deskundig advies.
  • Politie: Aangifte doen is nodig om een dief op te sporen. 
  • Vertrouwenslijn: Voor hulp en advies bij afpersing.